03-11-2024
Het is algemeen bekend dat sommige professionals in de dagelijkse praktijk aannemen dat beschuldigingen van kindermishandeling—en soms ook partnergeweld—bij conflictscheidingen per definitie vals zijn en voortkomen uit zogenaamde ouderverstoting. Dit patroon is ook zichtbaar in de rechtspraak, waar rechters regelmatig gemakkelijk voorbijgaan aan meldingen van huiselijk geweld, zelfs ook als kinderen tijdens kindgesprekken zelf aangeven dat er sprake is van mishandeling. Het doen van een melding van kindermishandeling in een scheidingssituatie, wordt vaak ongeloofwaardig gevonden en als een valse beschuldiging gelabeld. Dit verschijnsel wordt in de literatuur beschreven als de ‘child abuse divorce myth’ (Brown, T., Frederico, M., Hewitt, L., & Sheehan, R. (2001). The child abuse and divorce myth. Child Abuse Review, 10(2), 113–124. https://doi.org/10.1002/car.671).
Uit onderzoek blijkt echter dat er in slechts ongeveer 10% van de gevallen van kindermishandeling, sprake is van een valse melding (zie voor een beschrijving het artikel van De Ruiter en Van Pol (De Ruiter, C., & Van Pol, B. (2017). Mythen over conflictscheidingen: Een onderzoek naar de kennis van juridische en sociale professionals. Family & Law, DOI: 10.5553/FenR/.000032. Daarnaast blijkt dat in ongeveer 50% van de complexe familiezaken sprake is van huiselijk geweld (https://www.movisie.nl/artikel/complexe-scheiding-vaak-gepaard-huiselijk-geweld). De vraag rijst dan ook waar de hardnekkige voortdurende overtuiging bij professionals vandaan komt dat een melding van kindermishandeling in een scheidingssituatie, wel vals zal zijn.
Doordat een melding van kindermishandeling vaak niet serieus wordt genomen, is er ook onvoldoende aandacht voor wat kinderen daarover te zeggen hebben. Er gebeurt vervolgens niets. Hierdoor kunnen situaties van huiselijk geweld (en intieme terreur) onder de indirecte goedkeuring van het systeem voortduren. Het zou in het belang van heel veel kinderen zijn verandering te brengen in deze praktijk en serieus te gaan luisteren naar kinderen als zij huiselijk geweld melden. Dit is een van de conclusies van het onderzoek van De Ruiter en Van Pol, waarin wordt gesteld dat in elke casus waarbij een kind contact met een van de ouders weigert, zorgvuldig onderzocht moet worden wat de redenen zijn—of dit nu gerechtvaardigde afwijzing is (bijvoorbeeld door ervaringen met mishandeling) of verstoting als gevolg van beïnvloeding door een van de ouders. Nathalie van Waterschoot, zelf bestuursrechter, deelde enkele jaren geleden haar persoonlijke ervaringen en pleitte voor meer aandacht voor de stem van het kind. Ze merkte op dat ouders die signalen afgeven van huiselijk geweld door professionals vaak worden weggezet als de ‘vechtende ouder’ (https://nos.nl/artikel/2380173-rechter-liep-zelf-vast-in-procedures-familierecht-geen-incident). Ze stelt: "Als een kind niet naar een ouder wil, kan dat op verschillende zaken wijzen. Het kan zowel wijzen op leugens als op een onveilig gevoel. Door het frame van een vechtscheiding worden kinderen vaak vanaf het begin buitengesloten."
De boodschap lijkt mij helder: neem meldingen van huiselijk geweld door kinderen en ex-partners in scheidingssituaties serieus nu er in slechts ongeveer 10% van de gevallen sprake is van een valse beschuldiging. Als meldingen vaker serieus worden genomen, kunnen meer kinderen veilig opgroeien.
Heeft u vragen over mogelijke strategieën of juridische opties in situaties van huiselijk geweld? Neem dan contact op met mr drs. Y.M. Bérénos. Zij beschikt over vele jaren ervaring in dit veld.